Categories: Metodyk-Radzi
      Date: mar 20, 2011
     Title: Szkoły gimnazjalne: PROWADZENIE ZAJĘĆ Z ZAKRESU UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY PRZEDMEDYCZNEJ - PORADNIK METODYCZNY DLA NAUCZYCIELI

Poradnik ten skierowany jest do nauczycieli prowadzących w szkołach zajęcia z zakresu udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej, zarówno dla tych najmłodszych, jak i starszej już młodzieży. Zakres tematyczny obejmuje zatem całościową analizę zarówno możliwości intelektualnych, fizycznych i psychicznych dzieci i młodzieży, stanowi również poradnik metodyczny, w jaki sposób i jakimi metodami posługiwać się przy nauce podstawowych zasad udzielania pomocy osobom poszkodowanym.



Szkoły gimnazjalne: PROWADZENIE ZAJĘĆ Z ZAKRESU UDZIELANIA
PIERWSZEJ POMOCY PRZEDMEDYCZNEJ
- PORADNIK METODYCZNY DLA NAUCZYCIELI



Autor: Ewa Odachowska – psycholog, pedagog



    W sierpniu ubiegłego roku opublikowano rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie przygotowania nauczycieli do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Lekcje pierwszej pomocy we wszystkich szkołach - od szkoły podstawowej, poprzez gimnazjalną, aż do liceum – wprowadzono od września 2009 roku w związku z wejściem w życie ustawy o ratownictwie medycznym. Minister określił zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy; tryb nabywania wiedzy i umiejętności niezbędnych do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Zajęcia mogą prowadzić lekarze i ratownicy medyczni lub nauczyciele po specjalistycznych kursach. Problemem może być jednak sposób nauki oraz zakres tematyczny, który należy dostosować zarówno do wieku dziecka, jak i jego zdolności psychofizycznych.

    Poradnik ten skierowany jest do nauczycieli prowadzących w szkołach zajęcia z zakresu udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej, zarówno dla tych najmłodszych, jak i starszej już młodzieży. Zakres tematyczny obejmuje zatem całościową analizę zarówno możliwości intelektualnych, fizycznych i psychicznych dzieci i młodzieży, stanowi również poradnik metodyczny, w jaki sposób i jakimi metodami posługiwać się przy nauce podstawowych zasad udzielania pomocy osobom poszkodowanym. Podręcznik podzielono na rozdziały uwzględniające zarówno wiek dziecka, jak i jego możliwości absorbowania nowych treści.



SZKOŁY GIMNAZJALNE

Rozwój i możliwości psychofizyczne
    Na etapie szkoły gimnazjalnej mamy do czynienia z wiekiem dorastania. Dojrzewanie obejmuje już nie dzieci, lecz młodzież. W tym okresie najistotniejsze jest zatem przygotowanie tejże młodzieży do podjęcia życia w społeczeństwie ludzi dorosłych. Jest to szczególnie trudny okres rozwojowy i wymaga od wychowawcy wyrozumiałości, życzliwości. Wiek ten można też określić pierwszą fazą wczesnej adolescencji obejmującą znaczny rozwój emocjonalny, dojrzewanie fizyczne związane z uczeniem się odpowiedniej roli płciowej, a także rozwijanie się postaw wobec grup społecznych i instytucji i osiąganie niezależności osobistej. W wieku tym następuje również dalszy rozwój moralności, sumienia, skali wartości ale też uczenie się podejmowania ryzyka i jego konsekwencji. Jest to zatem doskonały czas na wdrażanie właściwych postaw wobec innych, potrzebujących pomocy.

Edukacja w zakresie pierwszej pomocy przedmedycznej
    Edukacja w tym zakresie to działania dydaktyczno-wychowawcze szkoły, mające na celu przygotowanie młodzieży do działania w sytuacjach zagrażających zdrowiu i życiu ludzi. Mając na uwadze fakt, iż każdy, niezależnie od wieku, powinien posiadać wiedzę i umiejętności ratujące ludzkie życie, etap ten wydaje się najlepszy do kształtowania wiedzy już bardziej rozbudowanej. Szkolenie w tej grupie wiekowej obejmuje zatem wykłady oraz ćwiczenia praktyczne z wykorzystaniem fantoma, profesjonalnej torby ratowniczej oraz środków opatrunkowych i przyrządów resuscytacyjnych. Forma warsztatowa sprzyja nauce poprawnego postępowania z poszkodowanym do czasu pojawienia się wyspecjalizowanej służby medycznej.
Cele nauczania:

Pierwsza pomoc – zakres tematyczny
Cele programowe:

Proponowane tematy zajęć
TEMAT 1: PODSTAWY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY PRZEDLEKARSKIEJ

CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 2: ZABURZENIA PODSTAWOWYCH FUNKCJI ORGANIZMU
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:






TEMAT 3: UTRATA PRZYTOMNOŚCI (REANIMACJA KRĄŻENIOWO-ODDYCHOWA)
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 4: OPIEKA NAD POSZKODOWANYM DO CZASU PRZYBYCIA POMOCY
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 5: ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z WODĄ
CEL GŁÓWNY

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 6: KRWOTOKI I RANY
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 7: URAZY GŁOWY I KRĘGOSŁUPA
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 8: URAZY KOŚCI I STAWÓW
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 9: URAZY TERMICZNE I CHEMICZNE
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 10: CIAŁA OBCE W ORGANIZMIE
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 11: ZATRUCIA ORGANIZMU
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 12: UKĄSZENIA, POGRYZIENIA I UŻĄDLENIA
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 13: NAGŁE ZASŁABNIĘCIA
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:


TEMAT 14: WSTRZĄSY
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:

TEMAT 15: APTECZKA PIERWSZEJ POMOCY
CEL OGÓLNY:

CELE OPERACYJNE:


Przykłady przeprowadzenia lekcji
Temat: Rękoczyn Heimlicha – ćwiczenia praktyczne

    Elementy niezbędne do realizacji: plansze poglądowe (ewentualnie slajdy), krzesło.
Czas trwania: 45 min.
    Lekcja ta jest częścią składową tematyki dotyczącej zadławień. Należy zatem wpleść ją w powyższy temat, ewentualnie, w przypadku przeznaczenia większej ilości godzin na realizację tematu, uczynić z niej odrębną lekcję. Uczniowie powinni wiedzieć, kiedy stosować tę technikę, rękoczyn Heimlicha (inaczej: chwyt Heimlicha), jest to bowiem technika pierwszej pomocy stosowana przy zadławieniach. Polega ona na naciśnięciu przepony w celu wypchnięcia przedmiotu znajdującego się w tchawicy zadławionego. Podczas robienia chwytu Heimlicha istnieje możliwość uszkodzenia trzewi jamy brzusznej zatem należy go stosować tylko w wyjątkowych przypadkach, wówczas, gdy wszystkie inne metody zawiodły. W przypadku zadławienia i braku pomocy można zastosować chwyt Heimlicha na sobie - za pomocą np. kantu oparcia krzesła.

    Podczas tej lekcji wprowadzamy 8 zasad niezbędnych do prawidłowego zastosowania tej techniki. Uczniowie ćwiczą każdą czynność.
Zasada 1
    Jeżeli osoba poszkodowana jest przytomna i może oddychać, wówczas zachęcamy ją do kaszlu, aby odkrztusić zalegający w tchawicy przedmiot. Czynność ta powinna zostać wykonana w pozycji pochylonej do przodu (aby odkrztusić ciało obce). W takiej pozycji możemy klepać poszkodowanego po plecach. Nie wolno tego robić w sytuacji, gdy poszkodowany stoi prosto lub znajduje się w pozycji siedzącej.
Zasada 2
    Jeśli osoba stoi lub siedzi, wykonujemy rękoczyn Heimlicha. Stajemy za poszkodowanym, obejmujemy ramionami jego tułów na wysokości nadbrzusza.
Zasada 3
    Pochylamy poszkodowanego do przodu - po to, aby ciało obce wydostało się na zewnątrz, a nie dostało w głąb dróg oddechowych.
Zasada 4
    Zaciskamy jedną rękę w pięść i przykładamy w miejsce pomiędzy pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym mostka.
Zasada 5     Pięść chwytamy drugą ręką i szybkim ruchem wgniatamy do siebie i ku górze. W ten sposób powietrze znajdujące się w drogach oddechowych zostaje sprężone, a ciało obce zostaje wypchnięte przez usta na zewnątrz.




Zasada 6
    Jeśli nie uda się za pierwszym razem, to należy powtarzać rękoczyn, aż ciało obce nie wypadnie (jednak nie więcej niż 5 razy). Każdy kolejny uścisk powinien stanowić oddzielny ruch.




Zasada 7
Chwyt Heimlicha na sobie
W przypadku braku pomocy, możemy wykonać chwyt Heimlicha na sobie. W tym celu należy:

Zasada 8
Chwyt Heimlicha na dziecku (poniżej 1 roku życia)
    Siadamy, a następnie dziecko układamy na kolanach twarzą do dołu. Głowa powinna znajdować się poniżej tułowia. 5 razy uderzamy przegubem ręki w plecy, w okolicę między łopatkami. Następnie odwracamy dziecko na plecy (głowa nadal niżej niż tułów). Za pomocą dwóch palców wykonujemy 5 szybkich ucisków na środku mostka. Powyższe czynności powtarzamy, aż dziecko zacznie oddychać. Wcześniej, oczywiście, zawiadamiamy pomoc.

Zakończenie
    Niniejsza publikacja jest tylko propozycją prowadzenia zajęć i tematyki podejmowanej podczas lekcji przez nauczyciela. To do Państwa należeć będzie cała praca związana z przygotowaniem młodego pokolenia do właściwego zachowania się w momencie zagrożenia życia i zdrowia. Pomocne będą z całą pewnością aspekty psychologiczne i rozwojowe dzieci i młodzieży przedstawione Państwu w poszczególnych rozdziałach. Mam nadzieję, że ułatwią Państwu zarówno wybór tematyki, jak i dostosowanie do niej zajęć praktycznych.




Literatura

  1. Andres J., (2006), Pierwsza pomoc i i resuscytacja krążeniowo-oddechowa. Podręcznik dla studentów, wyd. Polska Rada Resuscytacji.
  2. Bee H. (2004), Psychologia rozwoju człowieka, Poznań.
  3. Brzezińska A. (red.) (2005), Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa, Gdańsk, GWP.
  4. Buchfelder M., Buchfelder A., (2005), Podręcznik pierwszej pomocy. Warszawa PZWL.
  5. Jan Szumiał, Wypadek drogowy - pierwsza pomoc (Poradnik ratownika), wyd. Grupa Image, Warszawa 2010.
  6. Turner J., Helms D. (1999), Rozwój człowieka. s. 449-453, Warszawa, WSiP.
  7. Wadsworth B. J. (1998), Teoria Piageta. Poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka, Warszawa, WSiP.
  8. Wypadek drogowy - pierwsza pomoc (7 plansz), wyd. Grupa Image, Warszawa 2010.