Nauczyciele » Porady metodyczne » Metodyk radzi
Powiększ tekst:
Powiększ tekstPomniejsz tekst

Dzieci najmłodsze: PROWADZENIE ZAJĘĆ Z ZAKRESU UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY PRZEDMEDYCZNEJ - PORADNIK METODYCZNY DLA NAUCZYCIELI

20-03-2011, kategoria Metodyk-Radzi

Dzieci najmłodsze: PROWADZENIE ZAJĘĆ Z ZAKRESU UDZIELANIA
PIERWSZEJ POMOCY PRZEDMEDYCZNEJ
- PORADNIK METODYCZNY DLA NAUCZYCIELI



Autor: Ewa Odachowska – psycholog, pedagog



    W sierpniu ubiegłego roku opublikowano rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie przygotowania nauczycieli do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Lekcje pierwszej pomocy we wszystkich szkołach - od szkoły podstawowej, poprzez gimnazjalną, aż do liceum – wprowadzono od września 2009 roku w związku z wejściem w życie ustawy o ratownictwie medycznym. Minister określił zakres wiedzy i umiejętności niezbędnych do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy; tryb nabywania wiedzy i umiejętności niezbędnych do prowadzenia zajęć edukacyjnych w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Zajęcia mogą prowadzić lekarze i ratownicy medyczni lub nauczyciele po specjalistycznych kursach. Problemem może być jednak sposób nauki oraz zakres tematyczny, który należy dostosować zarówno do wieku dziecka, jak i jego zdolności psychofizycznych.

    Poradnik ten skierowany jest do nauczycieli prowadzących w szkołach zajęcia z zakresu udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej, zarówno dla tych najmłodszych, jak i starszej już młodzieży. Zakres tematyczny obejmuje zatem całościową analizę zarówno możliwości intelektualnych, fizycznych i psychicznych dzieci i młodzieży, stanowi również poradnik metodyczny, w jaki sposób i jakimi metodami posługiwać się przy nauce podstawowych zasad udzielania pomocy osobom poszkodowanym. Podręcznik podzielono na rozdziały uwzględniające zarówno wiek dziecka, jak i jego możliwości absorbowania nowych treści.



DZIECI NAJMŁODSZE

    Nigdy nie wiadomo, kiedy zdarzy się wypadek lub inna sytuacja wymagająca natychmiastowej reakcji, dlatego nawet najmłodsze dzieci warto uczyć, jak zachować się w przypadku niebezpieczeństwa. Jeszcze do niedawna dziecięcy głos w słuchawce telefonu pogotowia ratunkowego traktowany był jako żart, a uwaga rodziców skupiała się głównie na zabranianiu dzieciom korzystania z telefonów. Po ostatnich tragicznych wypadkach, kiedy mali bohaterowie ratowali życie swoich najbliższych, coraz częściej mówi się o potrzebie nauki dzieci zachowania w niebezpiecznych sytuacjach. Ważne jest, aby przy takiej nauce uwzględnić zarówno wiek rozwojowy, jak i możliwości psychofizyczne. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym nie są jeszcze predysponowane do nauki reanimacji, czy resuscytacji, niemniej jednak warto rozpocząć edukację dotyczącą podstaw pierwszej pomocy przedmedycznej, a przede wszystkim umiejętności zachowania się w sytuacji zagrożenia życia.

Możliwości psychofizyczne dzieci w wieku przedszkolnym
    Rozwój psychiczny dziecka w wieku przedszkolnym jest ściśle związany z jego rozwojem fizycznym, rozwojem działalności, rozwojem kontaktów społecznych itp. Istotną rolę w rozwoju dziecka oprócz osobistego doświadczenia odgrywa również naśladownictwo, które sprzyja wytwarzaniu się związków czasowych przy powtarzaniu słów i naśladowaniu czynności samego dorosłego. Gotowość dziecka do podjęcia nauki w szkole uwarunkowana jest jego ogólną dojrzałością psychologiczną, umysłową oraz emocjonalno-społeczną, warto zatem mieć na uwadze wszystkie te aspekty przy nauce dzieci. Rozwój różnorodnych form orientacyjno-badawczej działalności dziecka tworzy przesłanki do kształtowania się działań i umiejętności myślenia.

    W wieku przedszkolnym wrażliwość słuchowa dziecka wzrasta prawie dwukrotnie, a spostrzeganie pod koniec wieku przedszkolnego nabiera charakteru coraz bardziej zorganizowanego, celowego i odgrywa ważną rolę w całym rozwoju umysłowym dziecka. Wyobrażenia postrzeganych wcześniej przedmiotów, zjawisk i czynności – stanowią podstawę treści orientacyjno-badawczej działalności dziecka, jego wiadomości o świecie. Na początku okresu przedszkolnego dominuje u dziecka wyobraźnia bierna i mimowolna, mająca charakter odtwórczy. Dziecku należy zatem zaprezentować i dokładnie wyjaśnić zasady udzielania pierwszej pomocy, wplatając w to formy adekwatne do jego wieku rozwojowego, a więc zabawę, różnorodne formy naśladowania itp. W związku z tym, iż pod koniec tego wieku wyobraźnia dziecka staje się coraz bardziej twórcza i dowolna, stanowi to również duże pole do działania dla nauczyciela lub opiekuna.

    Wiek przedszkolny odgrywa również bardzo ważną rolę w rozwoju pamięci człowieka. Pojemność pamięci u dziecka w tym okresie powiększa się szybko, związana jest ona w dużej mierze z działalnością dziecka; najwięcej nowych faktów i słów zapamiętuje ono podczas zabawy. Początkowo pamięć ma charakter mimowolny, zaś pamięć dowolna zaczyna się dopiero rozwijać. Rozwój pamięci dowolnej u dziecka w tym wieku zależy w pewnym stopniu od właściwości uwagi i zmian, jakie w nich zachodzą. U dzieci w wieku przedszkolnym przeważa uwaga mimowolna; uwaga dowolna, jeżeli nawet jest, to trwa bardzo krótko, jest rozproszona; dziecko nie potrafi się jeszcze przez dłuższy czas skupić na jednym przedmiocie, nauczanie zatem powinno się odbywać w formie różnorodnych działań, przede wszystkim zaś zabawy, nie monotonnego wykładu.

    Myślenie w wieku przedszkolnym nie stanowi jeszcze odrębnej i samodzielnej czynności poznawczej, wyróżnia się tu dwa rodzaje tego procesu: myślenie sensoryczno-motoryczne i konkretno-wyobrażeniowe. W związku z tym, iż podporządkowane jest ono raczej działaniom praktycznym, wiedzę tę należy wykorzystać w planowaniu działalności edukacyjnej najmłodszych. Początkowo w umyśle dzieci nie funkcjonują jeszcze struktury pojęciowe, lecz równoważniki pojęć. Jest to okres tzw. przedpojęciowy, a tworzenie tzw. „pseudopojęć” stanowi niezwykle ważny szczebel pośredni między kompleksowym a pojęciowym. Należy zatem starannie dobierać język nauczania pierwszej pomocy. Dziecku będzie trudno zrozumieć pojęcie np. resuscytacji, ponieważ w tym samym czasie kształtują się także pojęcia potoczne, które dopiero w okresie późnego dzieciństwa, w dalszych stadiach rozwojowych, mogą stać pojęciami naukowymi. W procesie przyswajania pojęć dziecko przechodzi od pojęć prostych do coraz bardziej złożonych lub od ogólnych do specyficznych (ujmowanie przedmiotów i zjawisk globalnie). Wskaźnikiem poziomu opanowania przez dziecko jakiegoś pojęcia jest sposób jego zdefiniowania. W wieku przedszkolnym przeważają definicje celowe, użytkowe i funkcjonalne, związane z subiektywnym, a niekiedy jeszcze egocentrycznym ujmowaniem świata.
Do czynności umysłowych dziecka w wieku przedszkolnym, prowadzących do kształtowania pojęć zaliczamy

  • analizę (dzielenie całości na części składowe)
  • syntezę (scalanie elementów w jedną całość)
  • abstrahowanie (wyodrębnianie jednej lub kilku cech przedmiotu lub zjawiska i pominięcie innych jego właściwości)
  • uogólnianie (polega na ujęciu danej cechy jako wspólnej własności całej kategorii przedmiotów lub zjawisk)
  • porównywanie (znajdowanie różnic i podobieństw między przedmiotami).
    W wieku przedszkolnym przeważa ujmowanie różnic, gdyż dziecku trudno odszukać cechy wspólne lub „takie same wśród różnych”.

    Omówione czynności umysłowe odgrywają również ważną rolę w rozwiązywaniu problemów przez dzieci. Pierwsze formy rozumowania i wnioskowania także można zaobserwować już u małego dziecka, a ich najszybszy rozwój obserwuje się właśnie w wieku przedszkolnym. W okresie tym rozumowanie dziecka przebiega już nie tylko na podstawie wyobrażeniowej. Ważną rolę w rozumowaniu odgrywają przede wszystkim symbole słowne.

    Wiek przedszkolny to także okres dużych zmian w sferze emocjonalnej dziecka. Zmiany i rozwój życia emocjonalnego dziecka następują dzięki procesowi uczenia się, dzięki kojarzeniu bodźców i sytuacji dotychczas obojętnych z takimi, w których dana emocja czy uczucie wystąpiło. W miarę rozwoju działalności oraz w miarę tworzenia się u dziecka nowych zainteresowań, powstania nowych potrzeb, uczucia jego zmieniają się, przekształcają i rozwijają. Uczucia określane jako przyjemne, tj: zadowolenie, radość, miłość, przyjemność – są istotnym czynnikiem normalnego rozwoju dziecka. Natomiast uczucia przykre – strach, złość, zazdrość – zwłaszcza, kiedy są silne i częste, mogą hamować działalność dziecka, a nawet opóźniać jego rozwój. W wieku przedszkolnym przypada okres największego nasilenia strachu specyficznego w ramach prawidłowego rozwoju dziecka. Szereg zachowań emocjonalnych jest ściśle związanych ze strachem, w tym sensie, że strach jest u nich elementem dominującym. Do najważniejszych zaliczamy: nieśmiałość, zakłopotanie, zmartwienie, lęk. Gniew, złość wywołują u dzieci przedszkolnych podobne przyczyny, co i w innych okresach, a więc przymus, ograniczenie swobody działania, zabranie ulubionej zabawki, nagana, kara, czyli sytuacje frustrujące. Dość powszechnym uczuciem u dziecka w wieku przedszkolnym jest również zazdrość, najczęściej o uczucia bliskich osób, czasami o inne dziecko – bardziej wyróżnione czy zabawki. Zazdrość wywołuje silne napięcie i przejawia się w różnych formach zachowania się dziecka: w agresji, wrogości, przygnębieniu, niechęci, chęci zwrócenia na siebie uwagi. Emocje, które staną się siłami dominującymi w życiu dziecka, zależą głównie od środowiska, w jakim dziecko wzrasta, od stosunków łączących je z osobami znaczącymi oraz od otrzymywania wskazówek, jak należy kontrolować swoje emocje. Emocje, które uzyskały znaczenie dominujące, oddziałują na osobowość dziecka, a poprzez nią, na jego przystosowanie psychiczne i społeczne.

    Rozwój społeczny polega na zdobywaniu przez dziecko dojrzałości do współżycia w społeczeństwie. Dorośli wprowadzają dziecko w świat wytworów społecznych i uczą form zachowania przyjętych w danej kulturze, jest to zatem również dobry okres na wprowadzanie podstaw zachowania się w sytuacji zagrożenia lub konieczności udzielenia pomocy. Grupą społeczną oddziałującą na przebieg socjalizacji jest przede wszystkim rodzina. Rodzice, a później wychowawcy i nauczyciele starają się za pomocą określonych oddziaływań tak kierować zachowaniem dziecka, aby przyswoiło te elementy roli, które w danym okresie ma pełnić. W okresie przedszkolnym obserwuje się wyraźny postęp w uspołecznianiu dzieci. Uczą się one przystosowywać do innych, brać udział w zabawach grupowych, podporządkowywać prawidłom i przepisom obowiązującym w grupie. Ich udział w życiu grupy staje się aktywny. Rozwija się u nich poczucie odpowiedzialności, samodzielność, umiejętność podporządkowania swoich działań określonemu celowi, umiejętność samooceny. Kształtują się uczucia przyjaźni z innymi, potrzeba aprobaty, uznania i współdziałania.

Jak uczyć najmłodszych zasad udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej?
    Uwzględniając przedstawione uwagi dotyczące rozwoju psychospołecznego i psychofizycznego dziecka w wieku przedszkolnym, należy dokładnie zaplanować proces nauczania związany z zachowaniem w sytuacji konieczności udzielenia pomocy potrzebującym, a przede wszystkim umiejętności radzenia sobie w sytuacji zagrożenia. Najważniejszą pomocą, jakiej może udzielić maluch, jest zawiadomienie dorosłych i sprowadzenie profesjonalnej pomocy. Oto propozycja, jak przeprowadzić zajęcia z udzielania pierwszej pomocy wśród najmłodszych:

  • Wspólnie z dziećmi wykonaj plansze lub etykiety z numerami alarmowymi.
  • Zaproponuj, aby numery alarmowe umieściły w swoim domu, w widocznym miejscu (np. na lodówce, wspólnie z rodzicami lub rodzeństwem).
  • Naucz dzieci, jak i kiedy pod nie dzwonić – wytłumacz zasady, w jakich przypadkach należy dzwonić pod numery alarmowe.
  • Przećwicz z dziećmi rozmowę z operatorem.

    Na taką lekcję można zaprosić przedstawiciela Pogotowia Ratunkowego czy Polskiego Czerwonego Krzyża, aby w formie pogadanki przedstawił dzieciom konieczność udzielania pomocy innym. Jest to również okazja zaprezentowania dziecku zarówno stroju ratowniczego, jak i wyposażenia apteczki pierwszej pomocy.

Pierwsza pomoc w klasie „O” – zakres tematyczny
    Zakres tematyki uwzględnia treści podstawy programowej wychowania przedszkolnego, w tym w szczególności nabywanie umiejętności poprzez działanie. Główne założenia to nauczenie zasad postępowania warunkujących bezpieczeństwo dziecka oraz umożliwianie poznawania i stosowania różnych sposobów rozwiązywania zadań, związanych z udzielaniem pomocy i unikaniem zagrożenia.
CELE NAUCZANIA - Przygotowanie dzieci do racjonalnych zachowań w przypadku wystąpienia zagrożeń:

  1. Nabywanie umiejętności wzywania pogotowia ratunkowego i informowania innych służb ratowniczych.
  2. Przygotowanie dzieci do wykonywania prostych czynności ratowniczych.
  3. Wdrażanie do zachowań bezpiecznych na drodze, w czasie gier i zabaw.
  4. Zwrócenie uwagi na niebezpieczeństwa wynikające z posługiwania się przez dzieci niebezpiecznymi narzędziami: np. nóż, nożyczki, zapałki.

  5. Kształtowanie gotowości niesienia pomocy poszkodowanym.

CELE OPERACYJNE - zachęcanie dzieci do nabywania umiejętności w zakresie:

  1. wzywania pogotowia ratunkowego i informowania innych służb ratowniczych,
  2. wykonywania prostych czynności ratowniczych przy poszkodowanym,
  3. znajomości zasad bezpiecznego zachowania na drodze, w czasie gier i zabaw,
  4. rozumienia, że zabawa niebezpiecznymi narzędziami może mieć negatywne skutki,
  5. rozumienia potrzeby niesienia pomocy poszkodowanemu.

PROPONOWANE FORMY REALIZACJI:

  • pogadanka na temat podstawowych zasad pierwszej pomocy
  • wspólna praca nad wykonaniem karty z numerami alarmowymi
  • pokaz – np. prezentacja podręcznej apteczki
  • obserwacja udzielania pomocy poszkodowanemu
  • inscenizacja pomocy
  • ćwiczenie praktycznych umiejętności, np. rozmowy z operatorem.

ŚRODKI EDUKACYJNE:

  • podręczniki pierwszej pomocy dla najmłodszych
  • filmy wideo do poszczególnych tematów
  • 2 telefony (komórkowy i stacjonarny)
  • bandaż, gaza, plaster z opatrunkiem, nożyczki, podręczna apteczka

EWALUACJA:

  • sprawdzenie stopnia przyswojenia wiadomości poprzez lub obserwację
  • praktyczne sprawdziany umiejętności, pytania
  • pokazy
  • konkurs między klasami

Proponowane tematy zajęć z udzielania pierwszej pomocy dla najmłodszych
TEMAT 1: RATUNKU, POMOCY!!! - WZYWAMY POGOTOWIE RATUNKOWE, POLICJĘ, STRAŻ POŻARNĄ

CEL OGÓLNY: Nabycie umiejętności korzystania z telefonu w celu powiadomienia służb w razie zagrożenia.
CELE OPERACYJNE:

  • Dziecko potrafi skorzystać z telefonu.
  • Umie ocenić sytuację i podjąć decyzję o wezwaniu pogotowia ratunkowego.
  • Wie, że nie należy „dla zabawy” dzwonić pod numery alarmowe.
  • Potrafi przeprowadzić rozmowę telefoniczną z dyspozytorem, udzielając ważniejszych informacji (podać swoje imię i nazwisko, adres, numer telefonu, z którego dzwoni, opis zdarzenia).
  • Rozumie, iż w przypadku nagłego zdarzenia, potrzeby udzielenia pomocy należy zwrócić się o pomoc kogoś dorosłego (nauczyciela, opiekuna, rodzica).

TEMAT 2: ZŁAMANA NOGA LUB RĘKA
CEL OGÓLNY: Poznanie podstawowych zasad na wypadek złamania.
CELE NAUCZANIA:

  • Dziecko wie, że złamaną kończyną nie wolno poruszać.
  • Dziecko wie, że należy uspokoić i pocieszyć poszkodowanego.
  • Wie, że nie wolno ściągać obuwia ze złamanej kończyny.
  • Rozumie potrzebę okrycia poszkodowanego.
  • Wie, jakie mogą być konsekwencje poruszania złamaną kończyną.
  • Rozumie potrzebę niesienia pomocy innym.

TEMAT 3: KRWAWIĄCY NOSEK
CEL OGÓLNY: Poznanie zasad działania przy krwawieniu z nosa.
CELE OPERACYJNE:

  • Dziecko wie, jak należy uspokoić i pocieszyć poszkodowanego.
  • Rozumie potrzebę opuszczenia w dół głowy poszkodowanego z krwawiącym nosem.
  • Dziecko wie, że poszkodowany powinien, przy pomocy chustki, lekko ucisnąć sobie nos i oddychać ustami.
  • Wie, gdzie należy przyłożyć zimny okład w celu zmniejszenia krwawienia.
  • Rozumie, że kontakt z krwią poszkodowanego może być niebezpieczny i należy go unikać.
  • Rozumie potrzebę niesienia pomocy innym.

TEMAT 4: SKALECZONY PALUSZEK
CEL OGÓLNY: Poznanie zasad postępowania na wypadek skaleczenia.
CELE OPERACYJNE:

  • Dziecko wie, do czego służy plaster z opatrunkiem i jak go używać.
  • Dziecko wie, że skaleczony palec należy na chwilę włożyć pod zimną wodę i na ranę przykleić plasterek z opatrunkiem.
  • Wie, że należy uspokoić i pocieszyć poszkodowanego.
  • Wie, że zabawy ostrymi przedmiotami mogą skończyć się uszkodzeniem ciała.
  • Wie, że nie wolno dotykać żadnych lekarstw znajdujących się w domowej apteczce.
  • Wie, że w przypadku dużego skaleczenia powinno zwrócić się o pomoc do opiekuna, rodzica lub nauczyciela.
  • Rozumie potrzebę niesienia pomocy innym.

TEMAT 5: UWAGA, PARZY!
CEL OGÓLNY: Zapoznanie się z zasadami działania na wypadek oparzenia.
CELE OPERACYJNE:

  • Dziecko wie, jak należy pomóc poszkodowanemu, który się oparzył.
  • Wie, że oparzone miejsce należy schładzać wodą.
  • Dziecko rozumie potrzebę wezwania na pomoc osoby dorosłe.
  • Wie, kontakt z jakimi przedmiotami może być przyczyną oparzeń.

TEMAT 6: PALI SIĘ!
CEL OGÓLNY: Zapoznanie się z zasadami działania na wypadek pożaru.
CELE OPERACYJNE:

  • Dziecko rozumie zagrożenia wynikające z zabawy zapałkami, zapalniczką itp.
  • Dziecko wie, jak zachować się w momencie bezpośredniego zagrożenia pożarem.
  • Potrafi posłużyć się telefonem i wezwać na pomoc straż pożarną.
  • Umie powiedzieć, jak się nazywa, gdzie mieszka i telefonicznie przedstawić zaistniałą sytuację.
  • Zna bezpośrednie zagrożenia w czasie pożaru i wie, jak ich unikać.

Przykład przeprowadzenia lekcji
Temat: Telefon ratujący życie

    Dzieci w tym wieku należy też nauczyć, jak zachować się, będąc uczestnikiem lub świadkiem wypadku. Czasem od paru minut może zależeć ludzkie życie. Odpowiednie zachowanie w momencie niebezpieczeństwa może uratować życie najbliższych osób. Oto przykład, jak właściwie reagować na miejscu wypadku?

    Jeśli jesteśmy świadkami wypadku, niezależnie, czy dotyczy on naszych bliskich, czy osób nieznajomych - najważniejsze jest rozbudzenie w sobie poczucia odpowiedzialności. Bierność może kosztować czyjeś życie. Już u dzieci w tym wieku można kształtować podstawy zachowania się na miejscu zdarzenia. Treści edukacji dla bezpieczeństwa powinny uwzględniać rozwój osobowy dziecka i być dostosowane do zdolności psychofizycznych ucznia. Naucz dzieci, aby nie zastanawiały się, czy ktoś inny wezwał pomoc – nic złego się nie stanie, jeśli telefon na pogotowie się powtórzy, a zjawisko rozproszenia odpowiedzialności może doprowadzić do śmierci poszkodowanych osób. Przygotuj dzieci, jakich informacji będą musiały udzielić po wykonaniu telefonu, ponieważ operator przyjmujący zgłoszenie pod numerem alarmowym zadaje szereg pytań. Informacje, których udzieli zgłaszający, są niezmiernie ważne w sprawnej i szybkiej organizacji pomocy.






Informacje, które powinno się przekazać operatorowi to:
    - adres wypadku (pamiętaj o podaniu nazwy miejscowości – często dodzwonisz się do dyspozytora regionalnego, który dopiero przekaże twoje zgłoszenie najbliższej jednostce)
    - co się stało
    - ile osób potrzebuje pomocy
    - swoje imię i nazwisko.
NIE ROZŁĄCZAJ SIĘ! Operator może chcieć przekazać ci ważne informacje na temat sposobu udzielania pomocy poszkodowanym.

Zakończenie
    Niniejsza publikacja jest tylko propozycją prowadzenia zajęć i tematyki podejmowanej podczas lekcji przez nauczyciela. To do Państwa należeć będzie cała praca związana z przygotowaniem młodego pokolenia do właściwego zachowania się w momencie zagrożenia życia i zdrowia. Pomocne będą z całą pewnością aspekty psychologiczne i rozwojowe dzieci i młodzieży przedstawione Państwu w poszczególnych rozdziałach. Mam nadzieję, że ułatwią Państwu zarówno wybór tematyki, jak i dostosowanie do niej zajęć praktycznych.




Literatura

  1. Andres J., (2006), Pierwsza pomoc i i resuscytacja krążeniowo-oddechowa. Podręcznik dla studentów, wyd. Polska Rada Resuscytacji.
  2. Bee H. (2004), Psychologia rozwoju człowieka, Poznań.
  3. Brzezińska A. (red.) (2005), Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa, Gdańsk, GWP.
  4. Buchfelder M., Buchfelder A., (2005), Podręcznik pierwszej pomocy. Warszawa PZWL.
  5. Jan Szumiał, Wypadek drogowy - pierwsza pomoc (Poradnik ratownika), wyd. Grupa Image, Warszawa 2010.
  6. Turner J., Helms D. (1999), Rozwój człowieka. s. 449-453, Warszawa, WSiP.
  7. Wadsworth B. J. (1998), Teoria Piageta. Poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka, Warszawa, WSiP.
  8. Wypadek drogowy - pierwsza pomoc (7 plansz), wyd. Grupa Image, Warszawa 2010.


Dodaj komentarz
Kod weryfikujcy
Przepisz kod z obrazka:
Twoje imię(*):
Komentarz(*):
 


Wasze komentarze