Nauczyciele » Porady metodyczne » Metodyk radzi
Powiększ tekst:
Powiększ tekstPomniejsz tekst

Wychowanie komunikacyjne jesienią i zimą
- uwagi metodyczne i scenariusze lekcji.

14-01-2009, kategoria Metodyk-Radzi

Teresa Turkowska
Doradca Metodyczny, m. st. Warszawa

Jesienią i zimą zwiększa się zagrożenie dla pieszych i rowerzystów. Zmienne warunki atmosferyczne i wcześnie zapadający zmrok znacznie pogarszają ich widoczność na drodze. Dlatego zachęcam Państwa - Nauczycieli - do przeprowadzenia lekcji na temat bezpiecznego poruszania się po drogach pieszo i rowerem o tej porze roku w mieście i poza miastem oraz lekcji na temat wydłużonej drogi zatrzymania pojazdu w porze jesienno-zimowej i zachowanie szczególnej ostrożności na drodze.

Szczególny nacisk należy położyć na:

  • poruszanie się pieszo poza miastem
  • korzystanie z roweru jako środka transportu m.in. do szkoły
  • wydłużenie drogi zatrzymania pojazdu w porze jesienno-zimowej
  • sposoby zwiększenia bezpieczeństwa pieszego i rowerzysty, w tym także innych użytkowników dróg, m.in. poprzez stosowanie ubioru w jasnych kolorach, noszenie elementów odblaskowych na odzieży lub kamizelek odblaskowych, używanie płaszcza przeciwdeszczowego zamiast parasola, wyposażenie roweru w światła z przodu i tyłu oraz czerwone światło odblaskowe z tyłu roweru
  • właściwą ocenę odległości, czasu, prędkości pojazdu i podejmowanie właściwych decyzji w ruchu drogowym.

Realizacja tematu dotyczącego sposobu poruszania się pieszego poza miastem, zwłaszcza po poboczu drogi lub też po jezdni, gdy nie ma pobocza, wymaga zastosowania specjalnych zabiegów i zadań dydaktycznych. Istotny jest także dobór formy zajęć i metod pracy z uczniami.

Tematykę tę mogą podejmować wszyscy nauczyciele, szczególnie nauczyciele-wychowawcy klas na lekcjach wychowawczych, bowiem odpowiadają oni za bezpieczeństwo uczniów na wycieczkach. Może być ona także elementem akcji lub kampanii lokalnej np. pod hasłem "Jesteśmy widoczni na drodze", "Zadbajmy o bezpieczeństwo własne i innych", "Nosimy elementy odblaskowe". W ramach kampanii uczniowie, wraz z nauczycielami i przy wsparciu rodziców, mogą:

  • przygotować ulotki czy listy do społeczności lokalnej propagujące bezpieczne zachowanie pieszego oraz rowerzysty w trudnych warunkach drogowych
  • zorganizować apel dla społeczności szkolnej i środowiska
  • przygotować i wystawić przedstawienie
  • przygotować plakaty, hasła
  • przygotować gazetkę szkolną poświęconą tej tematyce
  • zorganizować happening, marsz przez swoją miejscowość lub najbliższą okolicę z założonymi elementami odblaskowymi na ubraniu
  • zorganizować prezentację filmów dotyczącą stosowania odblasków dla społeczności szkolnej, w tym rodziców.

Celem podejmowanych działań ma być zwrócenie uwagi dzieci, młodzieży, a także osób starszych na problem zagrożeń na drodze, podniesienie poziomu świadomości oraz zmianę postaw i zachowań na drodze na właściwe, bezpieczne i partnerskie. Ma zachęcić do stosowania elementów odblaskowych, dzięki którym pieszy i rowerzysta będą widoczni z odległości 150 m, a zatem zwiększą własne i innych użytkowników bezpieczeństwo na drodze.

W załączeniu propozycje przeprowadzenia lekcji: techniki lub godziny wychowawczej.



Lekcja 1.
Nosimy elementy odblaskowe w warunkach ograniczających widoczność.

Technika lub godzina wychowawcza w kl. IV-VI:

Czas lekcji: 2 godz.

Cele edukacyjne

Uczeń:

  • zna znaczenie stosowania elementów odblaskowych dla zwiększenia bezpieczeństwa pieszego i rowerzysty
  • rozumie zagrożenia i skutki wynikające z niestosowania elementów odblaskowych
  • potrafi zwiększyć własne bezpieczeństwo na drodze w warunkach ograniczających widoczność.

Formy i metody pracy: praca w zespołach, obserwacja, symulacja, burza mózgów.

Środki dydaktyczne: elementy odblaskowe, tabliczki z rysunkami pojazdów, film, np. "Jestem widoczny, jestem bezpieczny"

Przebieg lekcji:

1. Charakterystyczne cechy pogody jesienno-zimowej.

Wcześnie zapadający zmrok, wczesne nastanie ciemności , szare i pochmurne dni, opady deszczu, śniegu, mokre liście na drogach.

2. Wpływ warunków pogodowych na samopoczucie i jakość widzenia:

poczucie zmęczenia i znużenia, ograniczenie widoczności.

3. Wnioski uczniów z obserwacji poruszania się pieszego i rowerzysty o tej porze roku (z zadania pozaszkolnego przeprowadzonego podczas podróżowania z rodzicami).

4. Rodzaje zagrożeń spowodowane przez trudne warunki:

  • ograniczona widoczność dla kierującego pojazdem i dla pieszego
  • dłuższa droga hamowania pojazdem.

5. Sposób zwiększenia bezpieczeństwa pieszego i rowerzysty poza miastem w warunkach ograniczonej widoczności:

  • ubieranie się w stroje o jasnej kolorystyce, z elementem odblaskowym umieszczonym na prawym rękawie, co podnosi bezpieczeństwo pieszego (element odblaskowy zawieszony na szyi nie w pełni spełnia swoją rolę)
  • używanie płaszcza przeciwdeszczowego zamiast parasola
  • chodzenie pieszo lewą stroną drogi, co zapewnia lepszą widoczność i zwiększa bezpieczeństwo
  • ustępowanie miejsca przez pieszego pojazdowi nadjeżdżającemu z przeciwka
  • zatrzymanie i upewnienie się przez pieszego przy przechodzeniu na drugą stronę jezdni, że nic nie nadjeżdża, albo że nadjeżdżający pojazd zatrzymuje się i wtedy dopiero przejście przez jezdnię.

6. Przygotowanie uczniów i klasy do odegrania scenek z ruchu drogowego:

  • podział klasy na zespoły 3-4 osobowe
  • określenie zadania do wykonania: wystąpią w roli pieszego i kierującego pojazdem poruszającym się poza miastem drogą z poboczem, a następnie drogą bez pobocza
  • uczniowie w zespołach ustalają kierunek poruszania się, zakładają na ubranie elementy odblaskowe
  • przygotowanie klasy lekcyjnej - wyznaczenie pasów jezdni i pobocza (przy użyciu kredy lub taśmy papierowej) pomiędzy rozsuniętymi rzędami ławek.

7. Symulacja ruchu drogowego:

  • po jezdni poruszają się pojazdy (zespół uczniów z zawieszonymi na szyi tabliczkami z rysunkami pojazdów)
  • po poboczu idą piesi (zespół uczniów) z elementami odblaskowymi na ubraniu.

8. Podsumowanie lekcji:

  • rola elementów odblaskowych dla pieszego, rowerzysty i innych uczestników ruchu drogowego
  • prezentacja filmu, np. "Jestem widoczny, jestem bezpieczny".

9. Sposoby promowania wśród uczniów szkoły i wśród dorosłych stosowania elementów odblaskowych:

  • propozycje uczniów dotyczące sposobu promowania noszenia elementów odblaskowych wśród uczniów szkoły i przez dorosłych - praca w zespołach, albo zastosowanie metody "burza mózgów"
  • wybór rodzaju działania celem zachęcenia dzieci i dorosłych do stosowania elementów odblaskowych po zapadnięciu zmroku i w trudnych warunkach atmosferycznych.



Lekcja 2.
Stosowanie elementów odblaskowych w warunkach słabszej widoczności na drodze

Technika lub godzina wychowawcza w kl. IV-VI: Lekcja 2.

Czas lekcji: 1 godz.

Kolejna, druga lekcja wychowania komunikacyjnego, na temat: Stosowanie elementów odblaskowych w warunkach słabszej widoczności na drodze, powinna odbyć się w rzeczywistym ruchu drogowym podczas szkolnej czy klasowej wycieczki, kiedy po zapadnięciu zmierzchu, bądź w trudnych warunkach pogodowych, nauczyciel przemieszcza się pieszo z grupą uczniów. Wtedy wszyscy uczestnicy wycieczki powinni założyć elementy odblaskowe.

Szkoła powinna posiadać zestaw 40-50 szt. elementów odblaskowych i udostępniać kierownikom wycieczek szkolnych.



Lekcja 3.
Droga zatrzymania pojazdu w porze jesienno-zimowej.

Technika lub godzina wychowawcza w kl. IV-VI:

Cele edukacyjne

Uczeń:

  • zna długość drogi zatrzymania pojazdu w różnych warunkach pogodowych
  • zna czynniki wpływające na długość drogi zatrzymania pojazdu
  • umie ocenić zagrożenia wynikające z niewłaściwego zachowania na drodze
  • rozumie skutki niewłaściwego zachowania na drodze
  • potrafi zwiększyć własne bezpieczeństwo na drodze.

Formy i metody pracy: praca ze źródłami, burza mózgów, ćwiczenia praktyczne.

Środki dydaktyczne: rysunki przedstawiające czynności kierowcy od zauważenia przeszkody do całkowitego zatrzymania pojazdu, wykresy drogi zatrzymania pojazdów w różnych warunkach atmosferycznych, film "Bezpieczeństwo ruchu drogowego", karta pracy.

1. Nawiązanie do ćwiczeń wykonywanych na lekcji wychowania fizycznego:

  • określenie czynników wpływających na długość własnej drogi zatrzymania na sygnał w marszu, chodzie, biegu oraz drogi zatrzymania rowerzysty - od sygnału do zatrzymania
  • sformułowanie wniosku - biegacz i rowerzysta nie zatrzymają się natychmiast.

2. Droga zatrzymania pojazdu:

  • próba określenia drogi zatrzymania jadącego pojazdu i etapów zachowania kierowcy od zauważenia przeszkody do całkowitego zatrzymania pojazdu

  • analiza ww. drogi przedstawionej na wykresie (ilustracja poniżej)i określenie długości całkowitej drogi zatrzymania pojazdu - 26 metrów w dobrych warunkach pogodowych przy prędkości pojazdu 50 km/godz.


    analiza długości dróg hamowania przy różnych warunkach pogodowych


  • Etapy- spostrzega przeszkodę, analizuje sytuację i podejmuje decyzję, uruchamia hamulec, hamuje i pojazd zatrzymuje się (ilustracja poniżej)


    analizy części składowych drogi hamowania


3. Ćwiczenia w mierzeniu szerokości i długości klasy lekcyjnej i porównanie wyników z długością całkowitej drogi zatrzymania pojazdu jadącego z prędkością 50 km/godz.

4. Odmierzenie na korytarzu 26 m, tj. drogi zatrzymania pojazdu w dobrych warunkach pogodowych, w celu ukazania jej długości.

5. Analiza wykresów średniej drogi zatrzymania pojazdu w zależności od prędkości jazdy pojazdów w różnych warunkach atmosferycznych i sformułowanie wniosku (patrz ilustracja poniżej).


analiza długości dróg hamowania przy różnych warunkach pogodowych


6. Najczęstsze niewłaściwe zachowanie pieszego i rowerzysty:

  • wejście na jezdnię bez upewnienia się, że nic nie nadjeżdża
  • wejście na jezdnię nawet po zapaleniu na sygnalizatorze zielonego światła - bez upewnienia się co do bezpieczeństwa
  • poruszanie się pieszego bez elementów odblaskowych po zmroku
  • poruszanie się rowerzysty bez światła odblaskowego po zmroku.

7. Skutki niewłaściwego zachowania pieszego lub rowerzysty.

8. Sposoby zwiększenia bezpieczeństwa pieszego i rowerzysty na drodze - zastosowanie metody " burza mózgów":

  • poruszanie się pieszego w jasnym ubraniu i z elementem odblaskowym umieszczonym na prawym rękawie, bo podnosi bezpieczeństwo pieszego (element odblaskowy zawieszony na szyi nie w pełni spełnia swojej roli )
  • używanie płaszcza przeciwdeszczowego zamiast parasola
  • poruszanie się pieszego lewą stroną drogi, bo widzi nadjeżdżający pojazd
  • ustępowanie miejsca przez pieszego pojazdowi nadjeżdżającemu z przeciwka
  • zatrzymanie się i upewnienie przez pieszego przy przechodzeniu na drugą stronę jezdni, że nic nie nadjeżdża, albo że nadjeżdżający pojazd zatrzymuje się, a dopiero potem przekroczenie jezdni
  • właściwa ocena odległości, czasu i prędkości pojazdu oraz podjęcie trafnej decyzji.

9. Wykonanie ćwiczeń w Karcie Pracy (Załącznik 4 - pobierz):

  • Ćwiczenie 1. Czynniki wpływające na długość drogi zatrzymania pojazdu


    czynniki wpływające na długość drogi hamowania

    Długość drogi zatrzymania pojazdu zależy od kilku czynników. Wymień je. Wykonanie zadania ułatwią Ci zamieszczone obok rysunki.


  • Ćwiczenie 2. Ocena sytuacji na drodze i podejmowanie decyzji


    Oceń przedstawioną sytuacje na drodze i podejmuj decyzję.

    Zamierzasz przejść na drugą stronę pięciometrowej jezdni. W odległości około 100 metrów - według Twojej oceny - znajduje się samochód jadący z prędkością 50 km/h, czyli 14 m/s.:

    1. Najpierw ustal możliwości: możesz spróbować przejść lub zaczekasz
    2. następnie dokonaj analizy:
      • w jakim czasie samochód zbliży się do Ciebie?
      • ile ty potrzebujesz czasu na przejście 5 m jezdni?

    3. Oceń konsekwencje
    4. Podejmij decyzję

10. Podsumowanie lekcji:

  • Rozwiązanie krzyżówki zamieszczonej w Karcie Pracy (ilustracja poniżej)


    krzyżówka

  • wyjaśnienie znaczenie hasła krzyżówki "Nie można ryzykować"
  • zredagowanie haseł dotyczących: drogi zatrzymania pojazdów w różnych warunkach, zagrożeń pieszego i rowerzysty oraz podejmowania decyzji w ruchu drogowym
  • ustalenie miejsca na wywieszenie haseł

Pobierz ćwiczenia:



Dodaj komentarz
Kod weryfikujcy
Przepisz kod z obrazka:
Twoje imię(*):
Komentarz(*):
 


Wasze komentarze