Nauczyciele » Porady metodyczne » Metodyk radzi
Powiększ tekst:
Powiększ tekstPomniejsz tekst

ROLA SZKOŁY W EDUKACJI KOMUNIKACYJNEJ UCZNIÓW

05-12-2008, kategoria Metodyk-Radzi

ROLA SZKOŁY W EDUKACJI KOMUNIKACYJNEJ UCZNIÓW



    Edukacja komunikacyjna jest ważnym zadaniem szkoły. Dynamicznie rozwijająca się technika motoryzacyjna, znaczny wzrost liczby pojazdów i wypadków na naszych drogach sprawiają, że dzieci i młodzież należy przygotować do uczestnictwa w ruchu drogowym. Edukacja dzieci w zakresie BRD powinna stanowić, celową, ciągłą i świadomą działalność społeczną, mającą na celu ukształtowanie odpowiednich motywacji etycznych, postaw społecznych oraz pożądanych zachowań na drogach. Szkoła ma w tym zakresie rolę wiodącą.

    Obowiązkowe na danym etapie kształcenia zestawy celów i treści nauczania oraz umiejętności, a także zadania wychowawcze szkoły, są odpowiednio uwzględnione w programach nauczania.

    Jednym z ważnych celów szkoły jest przygotowanie uczniów do rozważnego i mądrego korzystania z dróg. Szkoła powinna kształtować u uczniów takie postawy i rozwijać takie funkcje psychiczne oraz umiejętności, które będą stanowiły podstawę odpowiedzialnego, kulturalnego zachowania w ruchu drogowym.

    Przygotowanie do uczestnictwa w ruchu drogowym jest procesem długotrwałym, ale przynoszącym zamierzone efekty, jeśli jest realizowane w sposób przemyślany, atrakcyjny i dostosowany do warunków psychofizycznych dziecka. Aby warunki te były spełnione, nauczyciele powinni działać według wyznaczonego planu i celów nauczania.

    Wychowanie komunikacyjne powinno stanowić integralną część planu wychowawczego szkoły i musi być potraktowane przez nauczycieli priorytetowo. Poprzez takie działania szkoła stara się budować w dziecku przekonanie, że zdrowie i życie człowieka są wartościami nadrzędnymi (budowanie systemu wartości dziecka), kształtować postawy odpowiedzialności za życie i zdrowie własne oraz innych osób. Nie bez znaczenia jest budowanie hierarchii wartości, gdzie zdrowie i życie jest najważniejsze, a uświadomienie, że brawura, wygoda, nonszalancja jest mniej istotna.

    W tym roku szkolnym realizacja wychowania komunikacyjnego stała się podstawowym priorytetem kuratorów oświaty w niektórych województwach naszego kraju. Wobec takich decyzji nadzoru pedagogicznego, kształcenie w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego poddawane jest szczególnemu badaniu i monitorowani w celu stałego podnoszenia jakości w tym zakresie.

    Nasze szkoły poprzez różnorodne działania dydaktyczne i wychowawcze zapewniają wysoki poziom edukacji komunikacyjnej. Przekazują dzieciom wiedzę na temat zasad i przepisów ruchu drogowego, funkcjonowania pojazdów w różnych warunkach, przyczyn wypadków, sposobu organizowania ruchu drogowego. Nauczyciele kształtują umiejętności i nawyki prawidłowego korzystania z dróg, wdrażają dzieci do pożądanych zachowań podczas zajęć szkolnych, w czasie wycieczek przedmiotowych i krajoznawczych, w czasie wolnym od zajęć szkolnych, kształtują postawy partnerstwa, życzliwości i zrozumienia dla innych uczestników ruchu drogowego. Stale utrwalają bezpieczne schematy zachowań: znajomości przepisów i zasad ruchu drogowego, wybierania odpowiedniego miejsca do zabawy, prawidłowego poruszania się na drodze i chodniku jako pieszy i rowerzysta (pomoc dziecku w zdobyciu karty rowerowej), korzystania z komunikacji miejskiej.

    Podstawy programowe kształcenia (od przedszkola, aż do najwyższych poziomów) w swoich celach zawierają kształtowanie umiejętności uniwersalnych:
- zachowania się w sytuacjach potencjalnie niebezpiecznych
- przewidywania
- podejmowania decyzji
- rozwijania wyobraźni
- spostrzegawczości
- orientacji czasowo-przestrzennej pozwalającej na właściwą ocenę odległości i prędkości nadjeżdżającego pojazdu.

    Brak takich umiejętności wśród użytkowników dróg, prowadzi bardzo często do kolizji i wypadków drogowych.

    Niestety, wychowanie komunikacyjne w wielu szkołach ogranicza się tylko do treści programowych z techniki, a zajęcia praktyczne odbywają się na boisku szkolnym, rzadko w miasteczku ruchu drogowego oraz, sporadycznie, w rzeczywistym ruchu drogowym. Dzieci, choć teoretycznie potrafią odpowiedzieć na nawet trudne pytania, nie radzą sobie z praktycznym zastosowaniem tej wiedzy. Ponadto szkoły, pomimo dużego wsparcia WORD i Policji, nie są najlepiej wyposażone w środki dydaktyczne do edukacji komunikacyjnej. Zdarza się, że zajęcia te są odbierane przez dzieci jako nudne, niedostosowane do ich zainteresowań i oczekiwań.

    Przystępując do zajęć z zakresu wychowania komunikacyjnego, nauczyciel powinien odpowiedzieć sobie na następujące pytania: dlaczego podjęcie takich działań jest ważne oraz co chciałby osiągnąć poprzez pracę z dziećmi i młodzieżą. Zrozumienie tych problemów będzie kluczem do znalezienia takich metod pracy z uczniem, aby dały one zamierzone efekty.

    Przygotowanie do uczestnictwa w ruchu drogowym powinno się odbywać w szkole w jak najszerszym zakresie, wykorzystując nie tylko zajęcia z techniki, ale i inne lekcje, np. biologii, fizyki, języka polskiego, wychowawcze, jak również zajęcia pozalekcyjne, wycieczki, imprezy okolicznościowe.

    Współczesne wychowanie komunikacyjne to nie tylko zapoznawanie z przepisami, ale nauka odpowiedniego korzystania z nich, świadomość konieczności ich przestrzegania, jak również wyrabianie nawyków czy tworzenie mody na zupełnie nowe sposoby zachowania się na drodze, często nawet sprzeczne z powszechnie panującymi nawykami i przekonaniami. W działaniach wychowawczych bardzo duże znaczenie ma aspekt ogólnoludzki. Wiąże się to bezpośrednio z kulturą na drodze. Uczestnicy ruchu powinni ze sobą współdziałać i pomagać sobie nawzajem, bowiem nie można bezwzględnie egzekwować swojego prawa. Są sytuacje, kiedy trzeba ustąpić mniej chronionemu uczestnikowi ruchu, jakim jest pieszy czy osobie niepełnosprawnej, nawet kosztem swojej niewygody. Tylko wpajanie odpowiednich zasad, wystarczająco wcześnie, może zaowocować tym, że człowiek będzie dostrzegał potrzeby innych i będzie z nimi współdziałał. Świadome, prawidłowe zachowanie na drodze to również dobra szkoła tolerancji, tak ważnej w życiu społecznym. Reasumując, absolwent szkoły powinien mieć świadomość konieczności przestrzegania przepisów, dostrzegać zagrożenia w ruchu drogowym i mieć wyrobione określone nawyki umożliwiające zapobieganie im, jak również nie być obojętnym na innych uczestników ruchu.

    Jest oczywiste, że wychowanie takiego absolwenta jest bardzo trudne. Dlatego nie może być to jedynie zadaniem szkoły. Szkoła musi być wspomagana przez inne instytucje, samorząd, policję, organizacje społeczne, rodziców. Nauczyciele powinni jednak być ważnym ogniwem systemu kształcenia. Powinni inspirować rodziców - pierwszych nauczycieli dziecka - do aktywnego, a zarazem prawidłowego wprowadzania swoich pociech w świat ruchu drogowego. Tylko właściwie przeprowadzony proces nauczania i wychowania powinien zapewnić bezpieczeństwo samym dzieciom oraz przyczynić się do tego, że jako przyszli, uczestnicy ruchu drogowego będą zachowywać się o wiele bezpieczniej na drodze.


Jerzy Kopański
Konsultant Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Wydział w Siedlcach



Dodaj komentarz
Kod weryfikujcy
Przepisz kod z obrazka:
Twoje imię(*):
Komentarz(*):
 


Wasze komentarze